(NCTG) "Tống Biệt Hành" là bài thơ danh tiếng và được hâm mộ nhất của rạm Tâm. Có fan không ngần ngại liệt nó vào một trong những trong mười bài thơ tiền chiến xuất xắc nhất. "Tống Biệt Hành" cũng được xếp trong tuyển chọn năm mươi bài bác thơ trữ tình tiêu biểu vượt trội của mười chũm kỷ thơ ca Việt Nam.

Bạn đang xem: Bài thơ tống biệt hành


*

Minh họa: Internet


Đưa bạn ta không gửi qua sôngSao gồm tiếng sóng làm việc trong lòng?Bóng chiều ko thắm, không xoàn vọt,Sao đầy hoàng hôn trong đôi mắt trong?Đưa người, ta chỉ đưa tín đồ ấyMột giã gia đình, một dửng dưng...

Ly khách! Ly khách! con đường nhỏ,Chí phệ chưa về bàn tay không,Thì không lúc nào nói trở lại!Ba năm người mẹ già cũng đừng mong.

Ta biết người ảm đạm chiều hôm trướcBây giờ ngày hè sen nở nốt,Một chị, nhì chị cũng giống như senKhuyên nốt em trai loại lệ sót (*).

Ta biết người ai oán sáng hôm nay:Trời không mùa thu, tươi lắm thay,Em nhỏ ngây thơ hai con mắt biếcGói tròn yêu đương tiếc dòng khăn tay...

Người đi? Ừ nhỉ, người đi thực!Mẹ thà coi như chiếc lá bay,Chị thà coi như là hạt bụi,Em thà coi như khá rượu say.

Mây thu đầu núi, gió lên trăng (**)Cơn giá buốt chiều nao đổ nhẵn thầm.Ly khách hàng ven trời nghe mong khóc,Tiếng đời xô động, giờ đồng hồ hờn căm (***). (1941)

(*) Có bạn dạng chép là "dòng lệ xót".

(**) Có bản chép là "giá lên trăng".

(***) Khổ cuối bài bác thơ thường xuyên không được biết đến. Theo "Văn hóa việt nam tổng hòa hợp 1989-95" (Hà Nội, 1989), vào một bản in "Tiểu thuyết sản phẩm Bảy" (1940) gồm đoạn này.

*

"Tống Biệt Hành" là bài thơ nổi tiếng và được yêu quý nhất của rạm Tâm. Có tín đồ không rụt rè liệt nó vào một trong mười bài bác thơ chi phí chiến hay duy nhất (1). Chục năm nay, "Tống Biệt Hành" cũng khá được xếp trong tuyển chọn năm mươi bài xích thơ trữ tình tiêu biểu vượt trội của mười nuốm kỷ thơ ca việt nam (2).

Đề tài bài thơ là 1 trong trong hằng hà sa số phần lớn cuộc ly biệt được chuyển vào "Thơ Mới" thời 1930 - 1945. Nhưng chắc rằng trong văn học tập Việt Nam, trước và sau rạm Tâm, không người nào viết về chia ly đầy tính bi hùng, trữ tình cùng mãnh liệt đến như thế.

Đưa người, ta không gửi qua sông.

Từ bao đời nay, con sông, bến nước vẫn là vị trí của phần đa cuộc tiễn biệt. Chẳng những vày xưa kia, phương tiện giao thông đa phần của bạn dân quê là chiếc thuyền. Con sông còn như 1 ranh giới, một vành đai bao phủ và che chắn mỗi vùng buôn bản mạc. Mỗi người, lúc qua sông, cũng là lúc tách bỏ quê hương cùng gia đình và người thân trong gia đình của họ. Chẳng yêu cầu là ngẫu nhiên khi chiếc sông, nhỏ tàu bước vào tiềm thức mọi người như một biểu tượng của giã biệt, xa cách. Vào thơ ca cũng vậy:

Anh Khóa ơi,Em tiễn anh xuống tận bến tàu... ("Anh Khóa", trần Tuấn Khải)

Biệt ly,Sóng trên loại sông,Ôi còi tàu như xé đôi lòng,Và mây trôi, nước trôi, ngày tháng trôi,Càng lướt trôi. ("Biệt ly", Dzoãn Mẫn)

Nhưng lần này, tác giả không đưa các bạn mình qua sông. Vào trong thời điểm cuối của thập kỷ ba mươi, lúc Nguyễn Bính viết "Những bóng bạn trên sảnh ga", nhiều cuộc ra đi đã mở đầu trên một bến xe, một sảnh ga làm sao đó.

Tuy núm hình ảnh con đò, bến nước vào văn chương và cuộc đời đã thấm sâu trong người sáng tác tự bao giờ, khiến cho anh buộc phải thốt lên:

Sao có tiếng sóng sinh hoạt trong lòng?

Hỏi đấy, cơ mà chỉ để thể hiện nỗi lòng khổ sở pha chút vị ngây ngất của anh. Giờ đồng hồ sóng ấy chưa tới độ như "tiếng đời xô động, giờ đồng hồ hờn câm" tại phần kết, tuy thế đã tương tự tiếng lũ khuấy động rất nhiều cung bậc bi phẫn giữa fan đi và kẻ ở.

Đã giỏi rằng "người" bi quan đấy, còn "cảnh" ra sao? buổi chiều ấy, mặc dù "không thắm, không rubi vọt", dẫu vậy "đầy hoàng hôn trong mắt trong", và rất có thể rất đẹp đấy. Tuy nhiên nó vẫn đượm vẻ gì man mác vô định. Gồm điều, vào tầm ấy, nào ai còn lưu ý đến cảnh vật mặt ngoài. Chúng ta mải "giã gia đình" và "dửng dưng". Đối với tác giả, chỉ từ người đi là tồn tại, anh chỉ "đưa người ấy", dường như mọi trang bị khác nào gồm nghĩa gì.

Cuối thuộc thì giờ đồng hồ phút chia ly cũng cần đến. Tín đồ đi hùng dũng lắm, hăng hái và hăm hở lắm:

Ly khách! Ly khách! tuyến phố nhỏ,Chí béo chưa về bàn tay không,Thì không khi nào nói trở lại!

Anh thề thốt thật ghê! người đọc lần khần anh đi đâu, anh làm gì. Kiên cố sự nghiệp của anh lớn lắm. Tất cả gì làm cho ta ghi nhớ lại phái mạnh Kinh Kha vào Tần qua sông Dịch lạnh kia tái, khảng khái làm cho hớp rượu, rồi bước thẳng không xoay đầu lại:

Phong tiêu tiêu hề, Dịch thủy hàn,Tráng sĩ tuyệt nhất khứ hề, bất phục hoàn. (Gió hiu hiu chừ, sông Dịch giá ghê,Tráng sĩ một đi chừ, không bao giờ về.)

Ta thấy anh đi khí cố thật đấy, mà lại sao đơn độc quá! Đi thì cứ đi, mà lại nào tất cả rõ tương lai:

Ba năm, chị em già cũng đừng mong.

Anh lên gân vậy thôi, chứ thực ra, anh thương chị em lắm. Với khi đi, nào cần anh ko day dứt. Anh còn chị, còn em. Những người dân chị "như sen" và tín đồ em "ngây thơ đôi mắt biếc", đâu ước ao anh đi. Hẳn công ty anh nheo tinh quái và khó khăn lắm, anh đi rồi, ai lo?

Tất nhiên, chí trai bốc đồng, anh tỏ ra quyết tâm lắm. Nhưng dễ thấy đó chỉ cần vẻ bề ngoài. Kỳ thực, lòng anh thật mềm yếu. Anh đã buồn, chắc chắn là từ lâu, chứ đâu phải chỉ với "chiều hôm trước" cùng với "sáng hôm nay".

Và phong cảnh bầu trời ngày hè sang thu ấy thiệt đẹp. Anh nhất quyết cần từ giã gia đình, bằng hữu trong quang cảnh ấy sao? Đích của anh ý nào có chắc hẳn rằng gì? Đâu cần anh không có những day dứt, ràng buộc bịn rịn?

Nhưng rồi anh vẫn hoàn thành áo ra đi. Đi thời điểm nào mà tín đồ tiễn chẳng hay:

Người đi! Ừ nhỉ? bạn đi thực!

Như một cơn mơ, lúc thức tỉnh chẳng còn gì. Anh đã đi, đi thực. Làm tín đồ ở lại đắm trong nỗi thẫn thờ. Cuộc đời sao như tỉnh, như mơ! Đành yêu cầu chịu!

Tất cả dẫn cho một cao trào. Nhịp thơ trở nên gấp gáp, rắn rỏi, mãnh liệt, tuy vậy đượm vẻ chua chát cùng bi phẫn:

Mẹ thà coi như mẫu lá bay,Chị thà coi như là hạt bụi,Em thà coi như khá rượi say.

Anh mong quên lãng đi phần đông thứ. Quên đi cho hết nỗi sầu. Như tín đồ lữ khách hàng trong "Chiều" của hồ Dzếnh. Nhưng mà thử hỏi: có quên được không?

Mây tha đầu núi, gió lên trăng,Cơn rét mướt chiều nao đổ nhẵn thầm.

Thời gian qua đi. Nhẵn hoàng hôn không thể nữa. Cơn lạnh cùng bóng tối khóa lên mỗi bước anh đi. Thời gian ấy, người lữ khách còn lại một mình. Âm thầm. Lặng lẽ. Chiếc đích vẫn xa vời. Cùng nhuệ khí xưa đâu còn nữa. Anh mong muốn bật khóc, mong mỏi gào lên tức tưởi:

Ly khách ven trời nghe mong mỏi khóc,Tiếng đời xô động, giờ hờn câm...

Chẳng biết cơ hội ấy, anh trách ai? Trách mình, tuyệt trách cuộc sống cay nghiệt?

*

Ông Hoài Thanh vào "Vài để ý đến về thơ" (3) vẫn thú dìm khi viết "Thi nhân Việt Nam", ông siêu khoái "Tống Biệt Hành". Chẳng những vày "điệu thơ cấp gáp. Lời thơ gắt. Câu thơ rắn rỏi, gân guốc. Không mềm mại, uyển đưa như hầu hết thơ bây giờ" (4), mà đa số bài thơ với phong vị "bâng khuâng cực nhọc hiểu của thời đại". (5)

Không rõ "Tống Biệt Hành" có gì "khó hiểu"? Nhưng cụ thể khi đọc, tôi thấy thiệt "bâng khuâng". Vẻ trầm hùng, cổ truyền của bài bác thơ cùng mọi hình ảnh "mong manh, khiếp rợn, như những nhát dao xiết vào trung khu hồn, tưởng là siêu nhẹ hóa ra lại cực kỳ nặng" (6) tạo ra một ấn tượng thật khỏe khoắn và sâu đến người đọc.

Ít năm kia đây, đơn vị thơ Lương Trúc (7), một người chúng ta của thâm Tâm, có bật mí rằng "Tống Biệt Hành" là bài bác thơ Thâm trọng điểm viết tặng ngay ông khi ông đi hoạt động. Tạm cho rằng như vậy. Ở vào hoàn cảnh bấy tiếng (1941), hành vi cách mạng của các thanh niên lứa tuổi hai mươi như họ, có thể coi là 1 trong những sự lao vào đầy mạo hiểm. Nó sẽ đem hình ảnh các tráng sĩ thời xưa, vào trận chiến "lạnh lùng theo trống dồn" ("Chiến sĩ vô danh", Phạm Duy), cùng với lòng nhiệt huyết thiêng liêng "chiến trường đi chẳng tiếc nuối đời xanh" ("Tây Tiến", quang Dũng). Với cũng chẳng khác gì mấy hình ảnh thật đẹp với oai hùng của lứa âm nhạc sĩ đầu tham gia phòng chiến, nửa thập kỷ về sau:

Sáng chớm lạnh trong tim Hà Nội,Những phố dài xao xác tương đối may,Người ra đi đầu không ngoảnh lại,Sau lưng thềm nắng và nóng lá rơi đầy. ("Đất nước", Nguyễn Đình Thi)

... Nhớ đêm ra đi đất trời bốc lửaCả đô thành nghi ngút cháy sau lưngNhững đại trượng phu trai chưa trắng nợ anh hùngHồn mười phương lất phất cờ đỏ thắmRách xờ xạc rồi đôi giầy vạn dặmBụi trường chinh phai bội nghĩa áo hào hoaMái đầu xanh hẹn mãi tới khi giàPhơi nắng và nóng gió và hoa ngàn cỏ dạiTheo giờ gọi của không ít người Hà NộiTrở vềTrở về chỉ chiếm lại quê hương! ("Ngày về", bao gồm Hữu)

*

Cuộc đời Thâm trọng tâm thật ngắn ngủi. Ông viết chưa nhiều (8). Cái chết cướp ông đi trong tuổi 33. Ông sẽ lao vào trận chiến đấu của dân tộc bản địa một giải pháp nhiệt thành. Từng là biên tập viên tập san "Tiên phong" (1945-1946) rồi thư cam kết tòa soạn báo "Vệ quốc quân", nghỉ ngơi Chiến dịch biên thuỳ (1950), Thâm trung ương bị sốt lạnh lẽo nặng trong lúc không có thuốc men. Vô phương cứu vãn chữa, ông bị bỏ lại trong một căn nhà sàn tại bản Nà Po cùng một người liên lạc. Anh này là bạn duy nhất xuất hiện khi ông mệnh chung và xin được bà nhỏ dân bạn dạng một miếng vải trắng để làm khăn tang (8).

Cái chết của Thâm trọng tâm thật bi thảm. Cơ mà nó cũng thật rất đẹp và âm u ở kỹ càng một tráng sĩ địa điểm sa trường. Đẹp và bi tráng như "Tống Biệt Hành" của ông vậy!

Chú thích - reviews Tham Khảo:

1. Vũ Quần Phương: Thâm trung khu và "Tống Biệt Hành" ("Quân đội Nhân dân", 1990).

2. "Văn hóa việt nam tổng hợp 1989-95" (Hà Nội, 1989).

3, 4, 5. "Tuyển tập Hoài Thanh", tập 2 (Hà Nội, 1983).

6. Vũ Cao: "Tản mạn dọc đường văn học" ("Văn nghệ Quân đội" tháng 6-1988).

8. Sinh thời, thơ rạm Tâm không được in thành tập. Mãi cho năm 1988, tập "Thơ thâm nám Tâm" sưu tầm một số trong những thi phẩm tiêu biểu vượt trội của ông mới được ấn hành.

Xem thêm: Why Is Localhost Ip 127 - Why Is The Localhost Ip 127

9. Theo từ Bích Hoàng: "Cách mạng loạn lạc và đời sống văn học", tập 1 (Nhà xuất bản Tác phẩm mới, hà nội thủ đô 1985).